Obyczaje średniowiecznej Polski

obyczaje średniowiecza w polsceDrugie po „Trylogii” dzieło Sienkiewicza, pisane „ku pokrzepieniu serc” Polaków (znajdujących się w momencie publikacji utworu pod zaborami), jakim są „Krzyżacy” przynosi szczególnie bogaty opis obyczajów epoki staropolskiej.
Szczególnie bogato Henryk Sienkiewicz opisał obyczaje rycerskie.

Już na samym początku powieści zakochany od pierwszego wejrzenia Zbyszko obiecuje Danusi, młodej dwórce księżnej Anny Danuty, zdobycie dla niej pawich czubów z hełmów krzyżackich, co miało pomścić zamordowaną z rąk krzyżackich matkę Jurandówny. Chłopak przyrzeka również Danusi chronić jej honoru i czci przed tym, kto ośmieliłby się zaprzeczyć, iż jest ona najpiękniejszą i najcnotliwszą.

Ten literacki fakt jest świadectwem realnego obyczaju ślubowania damie, wywodzącym się z zachodu. Rycerz obiecywał wybranej damie dozgonną wdzięczność i obronę godności, w zamian za co dama, aby dokończyć ceremoniał podawała rycerzowi własne rękawiczki lub wstążkę, które mężczyzna nosił przy sobie, jako barwy własnej pani.
Zbyszko o porywczym charakterze zbyt szybko chciał zrealizować obietnice zdobywania pawich czubów, co sprowadziło na niego groźbę egzekucji, od której ratuje go Danusia, nakrywając skazanego nałęczką. Jest to kolejny staropolski obyczaj, w którym panna, ubrana w białą sukienkę i wianuszek, narzucając na głowę skazańca welon lub chustę, wypowiadając słowa: „Mój ci on!” jednocześnie wybawiała go od kary, potwierdzając swoje przywiązanie do mężczyzny i gotowość wyjścia za niego za mąż.
Do innych obyczajów rycerskich, które odnaleźć można w dziele Sienkiewicza zaliczymy liczne pojedynki, stanowiące – w czasach pokoju rodzaj rozrywki, jaką raczono się podczas słynnych turniejów rycerskich, mających na celu przede wszystkim wykazanie się walecznością i sprawnością w dziedzinie władania bronią. Wyzwaniem do pojedynku było rzucenie przed przeciwnikiem rękawicy, a jej niepodniesienie było godzeniem w dobre imię rycerza.
W odniesieniu do obyczajów biesiadnych, popularne było służenie przy stole swojej damie, poprzez podawanie jej potraw. Sienkiewicz obrazuje również tradycyjne zwyczaje dawnej medycyny ludowej, leczenie naparami z ziół, balsamów, wykonywanych zgodnie z wiedzą przekazywaną od pokoleń maści oraz zwierzęcego sadła.
Sprawa niezmiernie istotną w dziedzinie dawnej obyczajowości w Polsce była kwestia wiary i niezwykłej pobożności, która wszakże nie wykluczała wtedy jeszcze prastarych i tradycyjnych wierzeń związanych jeszcze z epoką pogańską. Jednak to wiara i etos rycerski były zawsze na pierwszym miejscu.

Dodaj komentarz