Halloween w Polsce i na świecie

halloweenWiele jest w kalendarzu różnorodnych świąt uroczystości, których geneza sięga ustalonych przez tradycje wierzeń i rytuałów. Taką też genezę posiada najprawdopodobniej święto Halloween, obchodzone ostatniego października. Prapoczątków tradycji obecnej zabawy, która najhuczniej obchodzona bywa w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Irlandii i Wielkiej Brytanii, szukać należy w kulturze celtyckiej. W nocy z 31 października na 1 listopada oddawano cześć celtyckiemu bogowi zmarłych, Samhainowi.

Wierzono też, że w tym dniu dusze zmarłych powracają do swoich dawnych miejsc zamieszkania i odwiedzają żyjących. W obawie przed duchami, które mogły okazać się szczególnie złośliwe, gaszono ogniska. Aby obłaskawić duchy zostawiano przed domami słodycze i żywność. Istniał też zwyczaj ubierania się Celtów w łachmany i odwiedzania wsi. Po domostwach w tym czasie chodzili również kapłani celtyccy, druidzi, prosząc o jedzenie. Widać zatem, że obecny zwyczaj „słodycz albo psikus”, jakim witają domowników przebierańcy i sam zwyczaj przebierania się może być echem pradawnych, celtyckich tradycji.
Święto to na gruncie amerykańskim upowszechnili emigranci z Irlandii i na dobre zadomowiło się ono w Stanach Zjednoczonych. Fakt, że tradycje celtyckich druidów przejęły również sekty wpływa na to, że samo Halloween, ze swoimi symbolami bywa krytykowane.
Odkąd, w IX wieku, chrześcijańską uroczystość Wszystkich Świętych, obchodzoną do tej pory w maju, przeniesiono na dzień 1 listopada, tradycja pogańska zaczęła zanikać. Faktem jest natomiast to, że pozostaje ona przynależna do folkloru ludów zamieszkujących północne obszary Europy.
W Polsce zwyczaj świętowania Halloween nie jest aż tak powszechny, jak ma to miejsce w USA czy Wielkiej Brytanii. Jego ekspansja w naszym kraju wiąże się głównie z popularyzacją konsumpcyjnego stylu życia, którego wzorce zaczęto masowo przejmować, zwłaszcza po zmianie ustrojowej w latach 90. Od tej pory, początkowo w niewielkich kręgach popularne były zabawy z okazji Halloween, urządzanie spotkań przebierańców.

Ostatni dzień października, kiedy to obchodzi się Halloween staje się zatem okazją głównie do zabawy. Popularne bywa wciąż urządzanie zabaw i balów przebierańców. Bliskość dat świąt wywodzących się z tradycji chrześcijańskiej, o podobnych charakterze ustala nić podobieństwa pomiędzy Dniem Wszystkich Świętych, Dniem Zmarłych, a Halloween. Trzeba jednak uzmysłowić sobie główną różnicę. Dwa z wymienionych świąt przynależą bowiem do tradycji chrześcijańskiej i związane są z kultywowaniem pamięci oraz modlitwą za zmarłych, czy wypraszaniem orędownictwa u świętych. Geneza Halloween pozostaje natomiast w granicach pogańskiego folkloru.